Հայաստանի էներգետիկ շուկայում հեղուկ գազի (LPG) պահանջարկը շարունակում է բարձր մնալ։ Տնտեսվարողները այս ռազմավարական ապրանքատեսակը ներմուծում են տարբեր ուղղություններով՝ հիմնականում Ռուսաստանից, Իրանից և Իրաքից։ Սակայն, մաքսային ձևակերպումների և հարկման տեսանկյունից, այս երեք ուղղություններն ունեն արմատական տարբերություններ, քանի որ Ռուսաստանը հանդիսանում է ԵՏՄ անդամ, իսկ Իրանն ու Իրաքը՝ երրորդ երկրներ։
Այս հոդվածում կդիտարկենք, թե ինչպես է իրականացվում մաքսազերծումը յուրաքանչյուր ուղղության համար և որոնք են այն կարևոր կետերը, որոնց պետք է ուշադրություն դարձնի ներմուծողը։
1. Ներմուծում Ռուսաստանի Դաշնությունից (ԵՏՄ գոտի)
Քանի որ Հայաստանն ու Ռուսաստանը գտնվում են միևնույն մաքսային տարածքում, ՌԴ-ից հեղուկ գազ բերելիս գործում է պարզեցված ընթացակարգ։
- Մաքսատուրք. Կազմում է 0%։ Սահմանին լիարժեք մաքսային հայտարարագիր (ԳՏԴ) չի լրացվում։
- Հարկում. Ապրանքի ներմուծման պահին սահմանին մաքսային մարմիններին հարկեր չեն վճարվում։ Փոխարենը, ներմուծողը պարտավոր է մինչև հաջորդ ամսվա 20-ը ՀՀ Հարկային մարմնին ներկայացնել ներմուծման հարկային հայտարարագիր և վճարել 20% ԱԱՀ ու Ակցիզային հարկ։
- Լոգիստիկա և Փաստաթղթեր. Բեռը տեղափոխվում է ցիստեռններով՝ CMR բեռնագրով։ Պարտադիր է գործարանի որակի անձնագիրը (Паспорт качества) և ԵՏՄ տեխնիկական կանոնակարգերին համապատասխանության հայտարարագիրը։
2. Ներմուծում Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից (Երրորդ երկիր)
Իրանը Հայաստանի անմիջական հարևանն է, ինչը լոգիստիկ տեսանկյունից շատ ձեռնտու է, սակայն այն համարվում է երրորդ երկիր, և այստեղ գործում է լիարժեք մաքսազերծման կարգ։
- Մաքսատուրք. Լրացվում է մաքսային հայտարարագիր (Իմպորտ 40 ռեժիմով)։ Մաքսատուրքի դրույքաչափը հաշվարկվում է ըստ ԵՏՄ միասնական սակագների (եթե առկա չեն Իրան-ԵՏՄ ազատ առևտրի ժամանակավոր համաձայնագրով նախատեսված արտոնություններ)։
- Հարկերի վճարում. Ի տարբերություն Ռուսաստանի, Իրանից ներմուծելիս ԱԱՀ-ն, Ակցիզային հարկը և մաքսավճարները պետք է վճարվեն անմիջապես մաքսատանը՝ նախքան բեռի բացթողումը։
- Մաքսային արժեքի ռիսկեր. Մաքսային մարմինները խիստ են մոտենում Իրանից եկող ինվոյսների գներին։ Եթե հայտարարագրված գինը ցածր է հսկիչ գնից, կարող է կիրառվել մաքսային արժեքի ճշգրտում (КТС)։
3. Ներմուծում Իրաքից (Տրանզիտային բարդություններ)
Իրաքից հեղուկ գազի ներմուծումը վերջին տարիներին բավականին ակտիվացել է, սակայն այս ուղղությունն ունի ամենաբարդ լոգիստիկ և փաստաթղթային շղթան։
- Տրանզիտ Իրանի տարածքով. Քանի որ Իրաքը Հայաստանի հետ անմիջական սահման չունի, բեռը պետք է անցնի Իրանի տարածքով՝ «Միջազգային տրանզիտ» ռեժիմով։ Սա պահանջում է լրացուցիչ տրանզիտային փաստաթղթերի ձևակերպում և Իրանի սահմանին երաշխիքների կամ կնիքների տեղադրում։
- Մաքսազերծումը Հայաստանում. Մեղրիի մաքսակետ հասնելուն պես բեռը ձևակերպվում է որպես երրորդ երկրից եկած ապրանք (ինչպես Իրանի դեպքում)՝ լիարժեք հայտարարագրմամբ և բոլոր հարկերի ու տուրքերի անհապաղ վճարմամբ։
- Փաստաթղթերի հանդեպ պահանջներ. Բացի իրաքյան ինվոյսից և ծագման սերտիֆիկատից, մաքսայինը կարող է պահանջել տրանզիտային երկրի (Իրանի) մաքսային մարմինների համապատասխան նշումները՝ հավաստիանալու համար, որ բեռը ճանապարհին փոփոխության չի ենթարկվել։
Ամփոփում. Ո՞ր տարբերակն է նախընտրելի
Եթե Ձեզ անհրաժեշտ է փաստաթղթային պարզություն և հարկերի հետաձգման հնարավորություն, ապա Ռուսաստանը լավագույն ընտրությունն է։ Եթե կարևոր է արագ լոգիստիկան և աշխարհագրական մոտեցումը, ապա Իրանն ու Իրաքը այլընտրանք չունեն, սակայն պահանջում են ֆինանսական միջոցների ավելի մեծ կանխավճարներ՝ սահմանին հարկերը միանգամից փակելու համար։
Brokers.am հարթակում Դուք կարող եք գտնել մաքսային բրոքերների, ովքեր մասնագիտացած են հենց էներգակիրների (LPG) ներմուծման մեջ թե՛ ԵՏՄ տարածքից, և թե՛ Իրանից ու Իրաքից։ Նրանք կօգնեն ճիշտ հաշվարկել ակցիզային հարկերը և կապահովեն Ձեր բեռի անվտանգ ու արագ մաքսազերծումը։
