Հայաստանյան արտադրողների և առևտրային ընկերությունների համար արտահանման (էքսպորտի) շուկաների ընդլայնումը բիզնեսի զարգացման ամենահեռանկարային ուղղությունն է: Սակայն արտահանման գործընթացը կազմակերպելիս ձևակերպումները էապես տարբերվում են՝ կախված նրանից, թե ապրանքն ուղարկվում է ԵՏՄ անդամ երկիր (Ռուսաստան, Բելառուս, Ղազախստան, Ղրղզստան), թե՞ երրորդ երկրներ (Եվրամիություն, ԱՄՆ, ԱՄԷ, Իրան և այլն):

Այս հոդվածում կներկայացնենք արտահանման հիմնական քայլերը և այն փաստաթղթերի նվազագույն փաթեթը, որը Ձեզ անհրաժեշտ կլինի սահմանն անարգել անցնելու համար:

1. Ապրանքների արտահանում դեպի ԵՏՄ երկրներ (Պարզեցված կարգ)
Քանի որ Հայաստանը հանդիսանում է Եվրասիական տնտեսական միության անդամ, ԵՏՄ տարածքում գործում է ապրանքների ազատ տեղաշարժի սկզբունքը: Սա նշանակում է, որ դեպի Ռուսաստան կամ ԵՏՄ այլ երկիր արտահանելիս Մաքսային հայտարարագիր (ԳՏԴ) չի լրացվում:
Անհրաժեշտ փաստաթղթերի նվազագույն փաթեթը.

• Առևտրային պայմանագիր (Contract). Գնորդի հետ կնքված պաշտոնական պայմանագիրը:
  
• Հաշիվ-ապրանքագիր (Invoice). Էլեկտրոնային եղանակով դուրս գրված հաշիվը (e-invoicing համակարգով)՝ ԱԱՀ-ի 0% դրույքաչափի նշումով:
  
• Տրանսպորտային փաստաթուղթ (CMR). Միջազգային ավտոմոբիլային բեռնագիրը, որը հաստատում է բեռի փոխադրումը:
  
• Վիճակագրական հաշվետվություն. Սա կարևոր պահանջ է: Ապրանքը ուղարկելուց հետո մինչև հաջորդ ամսվա 10-ը տնտեսվարողը պարտավոր է մաքսային մարմիններին ներկայացնել «Ապրանքների փոխադրման հաշվառման վիճակագրական ձև»:
  

2. Ապրանքների արտահանում դեպի երրորդ երկրներ (Լիարժեք մաքսազերծում)
Եթե Ձեր գնորդը գտնվում է ԵՏՄ տարածքից դուրս (օրինակ՝ Եվրոպայում կամ Ասիայում), ապրանքը պետք է անցնի լիարժեք մաքսային ձևակերպում՝ «Արտահանում» (Էքսպորտ 10) մաքսային ընթացակարգով:
Անհրաժեշտ փաստաթղթերի նվազագույն փաթեթը.

• Մաքսային հայտարարագիր (ԳՏԴ). Լրացվում է մաքսային բրոքերի կողմից:
  
• Առևտրային պայմանագիր և Ինվոյս. Միջազգային ձևաչափի (անգլերեն կամ ռուսերեն) հաշիվ-ապրանքագիր:
  
• Տրանսպորտային փաստաթղթեր. CMR (ավտոտրանսպորտի համար), Bill of Lading (ծովային կոնտեյների համար) կամ Air Waybill (օդային տեղափոխման դեպքում):
  
• Ծագման սերտիֆիկատ (Certificate of Origin). Սա պարտադիր չէ հայկական մաքսատան համար, բայց կրիտիկական կարևոր է Ձեր գնորդի համար: Հայաստանի Առևտրաարդյունաբերական պալատի (ԱԱՊ) կողմից տրվող այս սերտիֆիկատը (օրինակ՝ CT-1 կամ Form A) ապացուցում է, որ ապրանքը արտադրվել է Հայաստանում, ինչը թույլ է տալիս գնորդին իր երկրում ապրանքը ներմուծելիս ազատվել մաքսատուրքերից կամ վճարել նվազեցված դրույքաչափեր:
  

3. Հարկային առավելություն. 0% ԱԱՀ-ի կիրառումը
Անկախ նրանից, թե ուր եք արտահանում ապրանքը, Հայաստանի Հարկային օրենսգիրքը սահմանում է 0% ԱԱՀ-ի դրույքաչափ արտահանվող ապրանքների համար:

• ԵՏՄ դեպքում. Որպեսզի Հարկայինը հաստատի 0% ԱԱՀ-ն, Դուք պետք է գնորդից ստանաք նրա երկրի հարկային մարմնի կողմից հաստատված «Ապրանքների ներմուծման և անուղղակի հարկերի վճարման մասին» հայտարարությունը (Заявление о ввозе товаров):
  
• Երրորդ երկրների դեպքում. 0% ԱԱՀ-ն հիմնավորվում է հաստատված Մաքսային հայտարարագրով (ԳՏԴ), որտեղ նշված է, որ բեռը ֆիզիկապես լքել է երկրի սահմանները:
  

Ինչպե՞ս կազմակերպել արտահանումն առանց սխալների
Արտահանման ժամանակ ԱՏԳ ԱԱ ծածկագրերի (HS codes) սխալ ընտրությունը կամ փաստաթղթերում առկա տառասխալները կարող են պատճառ դառնալ, որ բեռը կանգնի սահմանին, ինչը կբերի լրացուցիչ ծախսերի և կվնասի Ձեր գործարար համբավը արտասահմանյան գործընկերոջ աչքերում:
Brokers.am հարթակում Դուք կարող եք արագ գտնել արտահանման գծով մասնագիտացած փորձառու մաքսային բրոքերների: Նրանք կօգնեն Ձեզ ճիշտ կազմել ինվոյսները, պատրաստել վիճակագրական հաշվետվությունները և ձևակերպել արտահանման հայտարարագիրը՝ ապահովելով Ձեր բեռի անարգել մուտքը միջազգային շուկա: