Մեքենաների օգտագործված պահեստամասերի (так называемые «б/у» запчасти) ներմուծումն ու վաճառքը Հայաստանում բավականին շահութաբեր և պահանջված բիզնես է: Սակայն այս ոլորտի տնտեսվարողները մաքսատանը հաճախ են բախվում լրջագույն խնդրի՝ ինչպե՞ս հաշվարկել և հայտարարագրել օգտագործված ապրանքի արժեքը, եթե դրա վրա չկա գործարանային գնապիտակ, իսկ մաշվածության աստիճանը տարբեր է:
Քանի որ օգտագործված պահեստամասերի ձեռքբերման ինվոյսները (հաշիվ-ապրանքագրերը) մաքսային մարմինների կողմից հաճախ հանդիպում են անվստահության, անհրաժեշտ է հստակ գիտակցել, թե ինչպես է որոշվում դրանց մաքսային արժեքը և ինչպես պաշտպանվել չհիմնավորված թանկացումներից:
1. Ինչո՞ւ է ինվոյսի գինը հայտնվում կասկածի տակ
Երբ ներմուծողը Ճապոնիայից, ԱՄՆ-ից կամ Եվրոպայից մեծ քանակությամբ օգտագործված շարժիչներ, փոխանցման տուփեր կամ թափքի մասեր է բերում, դրանք հաճախ գնվում են կշռով, լոտերով կամ ջարդոնի գնով:
Մաքսային տեսուչի համար դժվար է ստուգել՝ արդյո՞ք ինվոյսում նշված ցածր գինը ռեալ է, թե՞ տեղի է ունեցել գնի արհեստական նվազեցում: Այդ պատճառով օգտագործված պահեստամասերը գրեթե միշտ հայտնվում են «Դեղին» կամ «Կարմիր» ուղիներում, և մաքսայինը դիմում է գնահատման այլընտրանքային մեթոդների:
2. Մաքսային արժեքի որոշման հիմնական մեթոդները
Եթե գործարքի գնի մեթոդը (1-ին մեթոդ) մերժվում է, մաքսային մարմինները կիրառում են հետևյալ քայլերը.
- Նույնանման կամ համանման ապրանքների գործարքի գնի մեթոդ. Մաքսայինն իր ներքին տեղեկատվական բազայում փնտրում է վերջին 90 օրվա ընթացքում Հայաստան ներմուծված նույնատիպ օգտագործված պահեստամասերի (օրինակ՝ տվյալ մակնիշի և տարեթվի շարժիչի) մաքսազերծման գները:
- Փորձագիտական գնահատում (Մաշվածության հաշվարկ). Եթե բազայում ուղիղ համեմատության տարբերակ չկա, ապրանքն ուղարկվում է փորձաքննության: Փորձագետը վերցնում է տվյալ պահեստամասի նոր (գործարանային) արժեքը և դրանից նվազեցնում է մաշվածության տոկոսը՝ ելնելով ապրանքի տեսողական վիճակից, արտադրության տարեթվից և օգտագործման հետքերից:
3. Ինչպե՞ս ապացուցել իրական ցածր գինը
Տնտեսվարողն իրավունք ունի պայքարել իր ինվոյսի գնի պահպանման համար: Դրա համար անհրաժեշտ է ներկայացնել լրացուցիչ փաստաթղթեր.
- Գնման աղբյուրի թափանցիկություն. Օտարերկրյա աուկցիոնի կամ կայքի (օրինակ՝ Yahoo Auctions) պաշտոնական հաշիվը և սքրինշոթը, որտեղ երևում է կոնկրետ լոտի գինը:
- Բանկային փոխանցման անդորրագիր. Փաստաթուղթ, որն ապացուցում է, որ Դուք արտերկրի վաճառողին փոխանցել եք հենց ինվոյսում նշված գումարը:
- Լուսանկարներ բարձման պահից. Բեռնման պահին արված լուսանկարները, որտեղ հստակ երևում է պահեստամասերի օգտագործված, քանդված կամ թերություններով վիճակը:
Ինչպե՞ս կազմակերպել գործընթացը
Օգտագործված պահեստամասերի մաքսազերծումը պահանջում է անհատական մոտեցում յուրաքանչյուր դետալի նկատմամբ, քանի որ սխալ հայտարարագրումը կարող է հանգեցնել մաքսային արժեքի կտրուկ ճշգրտման (КТС) և հավելյալ հարկերի վճարման:
Brokers.am հարթակում Դուք կարող եք գտնել մասնագիտացված մաքսային բրոքերների, ովքեր ունեն օգտագործված ապրանքների հետ աշխատելու մեծ փորձ, կօգնեն ճիշտ կազմել փաստաթղթերի փաթեթը և նվազագույնի կհասցնեն մաքսայինի կողմից գնի արհեստական բարձրացման ռիսկերը:
